Amazon bevestigde onlangs dat het de ondersteuning voor een reeks oudere Kindle-modellen stopt. Apparaten van de zevende generatie en ouder, waaronder eerste tot en met derde generatie Paperwhites en de originele Kindle Voyage, verliezen toegang tot de Kindle Store en cloudsynchronisatie. De hardware werkt nog. De boeken die je al hebt gedownload blijven op het apparaat. Maar zodra de ondersteuning stopt, kun je geen nieuwe boeken meer kopen, eerdere aankopen niet meer downloaden naar het apparaat en je leespositie niet meer synchroniseren.
Voor de meeste Kindle-eigenaren is de reactie: jammer. Voor wie e-readers bekijkt door een BIFL-lens, zou het een wake-up call moeten zijn.
Het kernprobleem met Kindle
Kindle-hardware is oprecht goed. De schermen van Paperwhite-modellen zijn uitstekend. Batterijduur wordt gemeten in weken. De apparaten zijn licht, duurzaam en goed ontworpen.
Het probleem is niet de hardware. Het is het model van Amazon.
Wanneer je een Kindle koopt, koop je geen boeken. Je koopt licenties om boeken te lezen binnen het ecosysteem van Amazon. Die boeken zijn gekoppeld aan je Amazon-account, opgeslagen in het Amazon-formaat en alleen toegankelijk via de software van Amazon. Op het moment dat Amazon besluit dat een apparaat niet langer de moeite van ondersteuning waard is, wordt dat apparaat een doodlopende weg. Je bibliotheek verhuist niet automatisch met je mee.
Dit is geplande veroudering met extra stappen. Het apparaat is niet kapot. Amazon heeft gewoon besloten dat het klaar is.
Hoe dit er na elf jaar uitziet in de praktijk
Bij ons thuis zijn een Kobo Aura uit 2015 en een Kobo Clara HD uit 2018 nog altijd dagelijks in gebruik. Op die twee apparaten samen zijn 123 boeken uitgelezen en 2.092 uur gelezen.
Een paar dingen die opvallen na elf jaar dagelijks gebruik:
- Het scherm van de Aura heeft in de loop der jaren wat lichte krasjes opgelopen. Tijdens het lezen zie je ze niet. Het e-ink-scherm is mat, waardoor krasjes geen licht vangen zoals bij een glazen telefoonscherm. De Clara HD zit in een magnetisch hoesje en heeft een iets uitstekende rand, waardoor hij nog compleet krasvrij is.
- De batterij van de Clara HD gaat ruim een maand mee bij ongeveer een uur lezen per dag. Dit is geen marketingclaim. Het is wat het apparaat daadwerkelijk doet.
- De laagste helderheidsinstelling is echt laag. Laag genoeg om in een donkere kamer te lezen zonder de slaap te verstoren. De warme lichtinstelling maakt laat op de avond lezen aangenaam op een manier die een telefoon of tablet niet biedt: je sukkelt er letterlijk mee in slaap.
- Beide apparaten zijn prima te lezen in direct zonlicht. E-ink washt niet uit in fel licht, in tegenstelling tot lcd-schermen.
- Boeken laden werkt precies als een USB-schijf. Aansluiten, bestand naar het apparaat slepen, klaar. Geen account, geen app, geen cloud nodig.
Waarom Kobo de betere keuze voor de lange termijn is
Kobo-apparaten ondersteunen standaard EPUB, de open standaard voor e-boeken. EPUB-bestanden zijn niet gebonden aan een winkel of platform. Je koopt bij elke retailer, laadt het bestand direct op het apparaat en het blijft permanent van jou. Je kunt ook bibliotheekboeken lenen via directe Overdrive- en Libby-integratie, zonder extra hardware.
Dit is belangrijk voor levensduur. Als Kobo morgen stopt met apparaten maken, is je EPUB-bibliotheek nog steeds volledig toegankelijk op elk ander apparaat dat EPUB leest. Dat geldt niet voor je Kindle-bibliotheek.
De Kobo Clara BW: de eerste repareerbare e-reader
In 2024 bracht Kobo de Clara BW uit in samenwerking met iFixit. Dat is betekenisvol. iFixit is het reparatieplatform dat stap-voor-stap handleidingen publiceert en originele reserveonderdelen verkoopt voor consumentenelektronica. De samenwerking betekent dat vervangende schermen, batterijen en andere onderdelen voor de Clara BW officieel beschikbaar zijn, met reparatiehandleidingen op iFixit-niveau.
Het apparaat wordt ook geproduceerd met een hoger percentage gerecyclede kunststoffen dan vorige Kobo-modellen.
Voor een BIFL-koper verandert dit de afweging. Een apparaat dat je zelf kunt repareren, met officieel verkrijgbare onderdelen en handleidingen, is betekenisvol toekomstbestendiger dan een apparaat dat je moet vervangen als een enkel onderdeel het begeeft.
Calibre: het programma dat elke e-reader toekomstbestendiger maakt
Calibre is gratis, open-source bibliotheekbeheersoftware voor e-boeken, actief onderhouden sinds 2006.
Met Calibre converteer je e-boeken tussen formaten, beheer je je volledige bibliotheek op je eigen computer en zet je boeken via USB over naar elke e-reader zonder afhankelijk te zijn van een clouddienst. Een Kobo-apparaat plus een Calibre-bibliotheek op je eigen harde schijf is de dichtstbijzijnde BIFL e-reading-setup die momenteel bestaat.
En de Kindle Paperwhite dan?
Als je al een grote Kindle-bibliotheek hebt en overstappen niet praktisch is, is de nieuwste Kindle Paperwhite nog steeds een goed apparaat. Amazon gaat de ondersteuning van de twaalfde generatie niet volgend jaar al stoppen.
Maar je blijft je bibliotheek opbouwen in een gesloten ecosysteem. Elk boek dat je koopt vergroot de overstapkosten als je ooit wilt vertrekken. Die afweging is het waard om eerlijk over te zijn voordat je je volgende aankoop doet.
De praktische aanbeveling
- Koop een Kobo Clara BW (beste prijs-kwaliteit, repareerbaar) of Kobo Libra BW (groter scherm, fysieke knoppen).
- Koop e-boeken in EPUB-formaat via Bol.com, de Kobo Store of rechtstreeks bij uitgevers.
- Installeer Calibre op je computer en maak daar een back-up van je bibliotheek.
- Leen bibliotheekboeken via Libby. Het is gratis en werkt standaard op Kobo.
Als je een grote Kindle-bibliotheek hebt, gebruik Calibre dan om te converteren en een back-up te maken. Laat je bibliotheek niet uitsluitend in de cloud van Amazon staan.
Het eerlijke oordeel
E-readers komen dicht bij BIFL als het gaat om hardware. De schermen gaan lang mee. De batterijen houden het vol. Een degelijk apparaat uit 2015 is in 2026 nog steeds goed te gebruiken.
Waar de categorie tekortschiet is ecosysteem-lock-in. Het stoppen van de ondersteuning Kindle zijn geen toeval. Ze zijn de voorspelbare uitkomst van investeren in een gesloten ecosysteem zonder uitgang.
De oplossing is niet om e-readers te vermijden. Het is om er een te kiezen waarmee je je bibliotheek kunt bezitten, niet alleen licentiëren. De Kobo Clara BW gaat met zijn iFixit-samenwerking een stap verder: het is de eerste e-reader die van de grond af ontworpen is om bewaard te worden.
