Een multitool is het ultieme compromis van de gereedschapswereld. Het is geen volwaardige hamer, geen professionele zaag en geen complete doppenset. Maar het is wel het enige stuk gereedschap dat compact genoeg is om altijd bij je te dragen in je broekzak, handschoenenkastje of rugzak. Op het moment dat er een schroef loszit aan je fiets, een verpakking open moet of een hek gerepareerd moet worden, bespaart een goede multitool je een wandeling naar de schuur.
De markt wordt overspoeld met goedkope multitools van tien tot dertig euro. Die zien er op het eerste oog stoer uit, maar zijn ronduit gevaarlijk in gebruik. Het zachte staal buigt bij de eerste zware krachtsinspanning krom, de mesjes hebben geen betrouwbare vergrendeling waardoor ze plotseling op je vingers kunnen dichtklappen, en de scharnieren krijgen binnen een paar maanden speling. Twee merken domineren al decennia de categorie gereedschap voor het leven: het Amerikaanse Leatherman en het Zwitserse Victorinox.
Tang versus zakmes: twee verschillende filosofieën
Voordat je een merk kiest, moet je bepalen wat voor soort gereedschap je daadwerkelijk zoekt. De multitoolwereld is verdeeld in twee kampen.
De Leatherman-filosofie is gebouwd rond een krachtige punttang. Oprichter Tim Leatherman ontwierp de originele Pocket Survival Tool in de jaren zeventig toen hij tijdens een autoreis door Europa strandde met een rammelende Fiat en een lekkend hoteltoilet. Hij ontdekte dat een gewoon zakmes nutteloos was als je moeren moet aandraaien of ijzerdraad moet buigen. Een Leatherman is feitelijk een robuuste tang met inklapbare hulpmiddelen in de handgrepen. Hij weegt tussen de 140 en 245 gram en hoort thuis aan een riem, in een gereedschapskist of in een werkbroek.
De Victorinox-filosofie stamt af van het klassieke Zwitserse officiersmes uit 1897. De basis is een scherp zakmes, aangevuld met een fijn schaartje, een blikopener en schroevendraaiers. Een Zwitsers zakmes zoals de Climber weegt slechts 80 gram en glijdt onopvallend in je broekzak naast je sleutels. Het is bedoeld voor alledaagse huishoudelijke taken zoals pakketjes openen, losse draden afknippen en een fles wijn ontkurken. Voor zwaar constructiewerk schiet het tekort, maar als alledaags zakmes is het ongekend praktisch.
De Leatherman Wave+: de onbetwiste benchmark
Als je in willekeurig welke werkplaats, op een bouwplaats of bij outdoor-enthousiastelingen vraagt naar de beste multitool, luidt het antwoord bijna altijd Leatherman Wave+. Sinds de introductie van het originele model in 1998 is dit het best verkochte model ter wereld.
De grootste kracht van de Wave+ is de bereikbaarheid van de messen. De vier belangrijkste gereedschappen (het gladde mes van 420HC roestvrij staal, het kartelmes, de houtzaag en de hout- en metaalvijl) zitten aan de buitenkant van de behuizing. Je kunt ze met één hand openen via een duimgat zonder de complete tang eerst open te vouwen. Elk buitenste gereedschap klikt rotsvast in een liner-lock vergrendeling, waardoor het onmogelijk per ongeluk op je hand kan inklappen.
Het cruciale verschil tussen de oude Wave en de huidige Wave+ zit in de draadknippers. Bij oudere modellen waren de knipbekken vast onderdeel van de tang. Als je per ongeluk een geharde stalen spijker probeerde door te knippen, sloeg er een hap uit het staal en was je hele tang beschadigd. De Wave+ heeft verwisselbare draadknippers van hard 154CM staal. Mocht je ze na jaren intensief gebruik beschadigen of bot maken, dan draai je met een kleine Torx-sleutel de mesjes om voor een verse snijkant, of bestel je voor een tientje een vervangend setje.
Victorinox Swiss Army: Zwitserse precisie
Wie geen zware metalen tang van een kwart kilo aan zijn riem wil hangen, vindt in Victorinox het toppunt van precisie. De modellen Climber (14 functies) en Huntsman (15 functies, inclusief houtzaag) zijn al generaties lang onveranderd populair.
Het Zwitserse roestvrij staal (1.4110) is vlekkeloos gepolijst en buitengewoon goed bestand tegen corrosie. De veermechanismen lopen soepeler dan bij welke concurrent dan ook: elk tooltje klikt met een herkenbare, bevredigende klik op zijn plek. De schaar op een Victorinox is legendarisch: dankzij het ingenieuze veertje en de messcherpe precisiesnede knipt hij moeiteloos door stugge nagels, pleisters en fijn garen.
Houd er rekening mee dat de mesjes op traditionele Zwitserse zakmessen niet vergrendelen (slipjoint mechanisme). Ze worden uitsluitend op hun plek gehouden door de veerdruk van de rugveer. Druk je tijdens het snijden per ongeluk met kracht op de achterkant van het lemmet, dan kan het mes dichtklappen. Gebruik ze daarom met beleid en bewaar zware wrikkende klussen voor een vergrendelbaar mes.
Leatherman Skeletool: de lichte middenweg
Voor veel mensen is de Wave+ met zijn 241 gram simpelweg te lomp voor de zak van een spijkerbroek. De Leatherman Skeletool lost dit dilemma op. Met een gewicht van slechts 142 gram stript de Skeletool alle overbodige functies weg tot de absolute essentie.
Je krijgt een volwaardige tang met draadknipper, een extern vergrendelbaar combinatiemes, een verwisselbare bithouder en een stevige karabijnhaak die tevens dienstdoet als flesopener. De opengewerkte aluminium en stalen handgrepen geven het gereedschap een modern uiterlijk en besparen maximaal gewicht. Als je zoekt naar een echte tang die comfortabel in je broekzak past, is de Skeletool een gouden compromis.
Garantie: 25 jaar versus levenslang
Beide fabrikanten staan bekend om een garantiebeleid dat in de hedendaagse consumptiemaatschappij bijna ongehoord is.
Leatherman biedt 25 jaar fabrieksgarantie. In Nederland en België verloopt dit via de officiële importeur. Breek je tijdens een klus een schroevendraaier af of buigt een tangbek krom, dan stuur je het gereedschap op met het garantieformulier. In veruit de meeste gevallen repareert de technische dienst de tool gratis met originele onderdelen, of ontvang je een gloednieuw exemplaar als reparatie niet mogelijk is. Je hoeft geen originele aankoopbon te overleggen.
Victorinox biedt een levenslange garantie op alle materiaal- en fabricagefouten. Schade door normale slijtage of roekeloos gebruik valt formeel buiten de dekking, maar de serviceafdeling staat erom bekend dat ze tegen zeer schappelijke prijzen (vaak slechts enkele euro's voor nieuwe veertjes of schaaldelen) je zakmes weer compleet reviseren.
Onderhoud: hoe houd je een multitool soepel?
Omdat een multitool tientallen kleine draaipunten en veertjes bevat, verzamelt hij in een broekzak onvermijdelijk stof, zand en pluisjes. Met deze stappen blijft het mechaniek decennialang soepel draaien:
Spoel de tool periodiek schoon met warm water en een zachte tandenborstel om aangekoekt vuil tussen de gereedschappen weg te halen. Droog het gereedschap grondig af met een föhn of een droge doek.
Breng een klein drupje minerale olie (zoals Ballistol of naaimachineolie) aan op elk scharnierpunt en vouw de gereedschappen een paar keer open en dicht. Gebruik nooit WD-40 als permanente smering: WD-40 ontvet en verdampt snel, waardoor er juist sneller stof en vuil in de scharnieren blijft plakken.
Veelgestelde vragen over multitools
Mag je een Leatherman legaal dragen in Nederland?
Volgens de Wet Wapens en Munitie valt een multitool met een vergrendelbaar lemmet onder Categorie IV. Dat betekent dat bezit en vervoer volkomen legaal zijn, mits het mes ingeklapt is. Let wel op plaatselijke verordeningen (APV): in aangewezen veiligheidsrisicogebieden, uitgaanscentra, voetbalstadions en op luchthavens is het dragen van elk type mes verboden.
Wat is het verschil tussen de gewone Wave en de Wave+?
Het enige maar cruciale verschil zijn de verwisselbare draadknippers van 154CM staal. Bij de Wave+ kun je de knipbekjes met een Torx-sleutel losschroeven en vervangen als ze bot of beschadigd raken, terwijl ze bij de oudere Wave vast in de tang gegoten zaten.
Kan een multitool regulier gereedschap volledig vervangen?
Nee. Een multitool is een nood- en hulpgereedschap. Voor het bouwen van een complete schuur of urenlang sleutelen aan een motorblok pak je altijd volwaardige schroevendraaiers en een zware waterpomptang. De kracht van een multitool zit in de permanente paraatheid.
Ons eindoordeel
Als je zoekt naar het meest capabele stuk draagbaar gereedschap dat je ooit zult bezitten, koop dan de Leatherman Wave+. De combinatie van een volwaardige tang, van buitenaf bereikbare vergrendelbare messen en verwisselbare draadknippers maakt dit het beste allround werkpaard op de markt.
Wil je een vederlicht zakmes voor dagelijks zakgebruik dat nooit in de weg zit en uitblinkt in huishoudelijke klusjes, dan is de Victorinox Climber of Huntsman de meest beproefde klassieker.
