Bijna iedereen heeft ooit een plastic wegwerpaansteker gekocht. Na een paar weken weigert het wiebelige vuursteentje dienst, is het gas ongemerkt vervlogen of breekt het plastic kapje af wanneer hij op straat valt. Miljarden van die goedkope plastic dingetjes belanden jaarlijks in de verbrandingsoven. En dan is er Zippo: een massief metalen doosje dat sinds 1932 in Pennsylvania wordt gemaakt en waarvan de fabrikant garandeert dat hij nooit in de afvalbak hoeft te belanden.
George G. Blaisdell zag in Bradford, Pennsylvania een vriend stuntelen met een onhandige Oostenrijkse aansteker die weliswaar goed werkte in de wind, maar twee handen vereiste om te openen. Blaisdell ontwierp een rechthoekig messing doosje met een scharnierend deksel dat je met één hand kunt openklikken, en voegde een windkapje met zestien gaatjes toe. De beroemde Zippo-klik werd het bekendste akoestische merkteken ter wereld.
It works or we fix it free: de gouden garantie
Wat de Zippo tot het ultieme BIFL-icoon maakt, is de ongekende service van het merk. Blaisdell formuleerde al in de jaren dertig een belofte die Zippo vandaag de dag nog steeds letterlijk nakomt: hij werkt, of we repareren hem gratis.
Als je een Zippo van tachtig jaar oud opstuurt naar de Zippo Repair Clinic, repareren de technici het scharnier, vervangen ze de veerklem of plaatsen ze kosteloos een nieuw binnenwerk. Je hebt geen aankoopbon nodig, geen garantiekaart en er worden geen vragen gesteld over hoe de schade is ontstaan. De enige kosten zijn de postzegel naar het servicecentrum.
De schoorsteen en het mechanische binnenwerk
Het binnenwerk van een Zippo is een wonder van mechanische eenvoud. Er zit geen druppel elektronica of breekbaar piëzo-element in. Het vonkmechanisme bestaat uit een gehard stalen wieltje met diagonale karteling dat langs een vervangbaar vuursteentje schuurt.
De schoorsteen (chimney) rond de lont telt exact zestien ventilatiegaten. Deze gaten creëren een werveling van zuurstof die de vlam voedt, maar tegelijkertijd voorkomt dat een plotselinge windvlaag de vlam direct uitblaast. Zelfs bij windkracht zeven aan zee blijft de vlam rustig branden. De behuizing zelf is gemaakt van massief messing, afgewerkt met verchroomd staal, poedercoating of puur geborsteld metaal.
Het brandstof-compromis: vloeistof verdampt
Wie overweegt een Zippo aan te schaffen, moet rekening houden met één natuurlijk fysisch nadeel van vloeibare benzine: verdamping. De klassieke Zippo gebruikt geraffineerde aanstekerbenzine (nafta) die geabsorbeerd wordt in een bed van rayon-watten.
Omdat het deksel van metaal is zonder hermetische rubberen afdichting, verdampt de brandstof langzaam. Zelfs als je de aansteker niet gebruikt, moet je hem elke één tot twee weken even bijvullen. Voor wie de aansteker puur in een noodtas wil bewaren, biedt Zippo tegenwoordig officiële butaangas- en oplaadbare boogontstekingsinserts die naadloos in de originele metalen behuizing klikken en jarenlang brandstof vasthouden.
Onderhoud: vuursteentjes en lont vervangen
Het reguliere onderhoud van een Zippo kost enkele minuten per jaar. Na een paar maanden intensief gebruik slijt het vuursteentje op. Draai de messing schroef aan de onderzijde van het binnenwerk los met een muntje, haal het veertje eruit en laat voor vijftig cent een nieuw origineel vuursteentje in het buisje glijden.
Wanneer de lont door roetvorming zwart wordt, trek je hem met een tangetje een halve centimeter omhoog en knip je het verbrande stukje af met een schaar. De lont bevat fijne koperdraadjes die stevigheid bieden. Zo blijft de vlam altijd helder en schoon.
Ons eindoordeel
De Zippo Windproof Lighter is een van de zeldzame industriële iconen die in een eeuw tijd niet fundamenteel hoefden te veranderen. De massieve messing behuizing, de legendarische klik en de onvoorwaardelijke levenslange garantie maken dit een aankoop voor het leven.
Voor drie tientjes koop je een stuk Amerikaanse geschiedenis dat nooit op de vuilnisbelt belandt en dat je met een gerust hart aan je kleinkinderen kunt doorgeven.
