De wegwerpstaafmixer versus het Zwitserse origineel
In 1950 vroeg de Zwitserse ingenieur Roger Perrinjaquet patent aan op een nieuw type keukenapparaat: een handzame mixer die je direct in een pan of kom kon steken. Hij noemde het apparaat Bamix, een samentrekking van battre et mixer (kloppen en mengen). Daarmee was de allereerste staafmixer ter wereld geboren.
Wie vandaag een willekeurige elektronicawinkel binnenloopt, treft een wand vol plastic apparaten van vijfentwintig tot vijftig euro. Vrijwel al deze budgetmixers zijn ontworpen volgens de logica van geplande veroudering. Ze hebben dichtgelijmde kunststof behuizingen, dunne nylon tandwieltjes en goedkope gelijkstroommotoren die na een paar jaar intensief soep pureren oververhit raken. Gaat er binnenin één tandje stuk, dan is reparatie onmogelijk en belandt het hele apparaat bij het elektronisch afval.
Bamix kiest al sinds 1954 voor een radicaal ander model. In het Zwitserse dorpje Mettlen assembleert een team van vakmensen elke machine met de hand. De behuizing zit vast met gewone schroeven, elk veertje en schakelaartje is los te bestellen, en de motor is ontworpen om tientallen jaren dagelijks gebruikt te worden.
De motor: waarom 140 Watt van Bamix krachtiger is dan 1000 Watt van een budgetmerk
Consumenten laten zich in winkels vaak verleiden door hoge wattages. Verpakkingen schreeuwen om het hardst met claims van 800, 1000 of zelfs 1200 Watt. Dat getal slaat echter puur op het piekverbruik van de stroom, niet op het mechanische vermogen aan het mes. Een inefficiënte motor verbruikt veel stroom en zet die energie vooral om in hitte en lawaai.
Bamix gebruikt een zware wisselstroommotor (AC-motor) die direct wordt aangedreven zonder tussenkomst van plastic vertragingskasten of riemen. Deze motor levert een enorm koppel bij lage stroomopname. Een Bamix van 140 tot 200 Watt draait het asje met 12.000 tot 18.000 toeren per minuut rond. Zelfs wanneer je bevroren bosbessen crusht of taaie noten maalt, kakt het toerental niet in. De motor blijft stil en wordt tijdens langdurig doormixen nauwelijks warm.
De vier klassieke hulpstukken en achterwaartse compatibiliteit
Waar veel merken elk jaar een nieuw kliksysteem verzinnen zodat oude accessoires onbruikbaar worden, houdt Bamix al decennia vast aan hetzelfde beproefde systeem. De aandrijfas heeft een stalen bajonetpunt waarop verschillende geharde stalen schijfjes worden geklikt. Een hulpstuk dat je vandaag in de winkel koopt, past probleemloos op een Bamix uit 1975.
De vier belangrijkste hulpstukken dekken vrijwel elke kooktechniek af. Het multimes (met vier verspringende snijkanten) hakt rauwe groenten, pureert hete soepen en vermaalt ijsblokjes. De klopper (een vlakke ronde schijf) klopt magere melk binnen dertig seconden op tot stijf cappuccinoschuim en maakt stijf eiwit zonder garde. De menger (een schijfje met gaatjes) emulgeert binnen een halve minuut olie en eigeel tot fluweelzachte mayonaise. Het gekartelde vleesmes snijdt moeiteloos door pezig vlees en vezelige groenten.
Veiligheid in pannen en de open beschermkap
De beschermkap rondom het mes heeft een open klokvorm met vier uitsparingen. Veel goedkopere staafmixers hebben een gesloten klok die zich door een vacuüm vastzuigt aan de bodem van de pan, waardoor ingrediënten niet circuleren en de panbodem kan beschadigen. De open constructie van Bamix creëert een krachtige vortex die vloeistoffen omhoog trekt en langs de messen jaagt, zonder spatten en zonder zich vast te zuigen.
Je kunt de Bamix daardoor veilig gebruiken in pannen met een geëmailleerde binnenlaag zoals Le Creuset braadpannen, mits je de mixer rustig boven de bodem houdt en niet met de stalen pootjes over het oppervlak schuurt.
De spinmethode: schoonmaken binnen tien seconden
Veel moderne staafmixers hebben een afneembare stang met een bajonetsluiting. Dat lijkt handig voor de vaatwasser, maar in de praktijk slijt de rubberen afdichting in de stang snel waardoor er vloeistof in de overbrenging lekt.
Bamix heeft bewust een vaste stang die waterdicht is afgesloten met dubbele afdichtingen. Schoonmaken kost nauwelijks moeite dankzij de spinmethode. Vul direct na het pureren een hoog glas of maatbeker met warm water en een druppel afwasmiddel. Steek de mixervoet erin en zet de machine twee seconden aan op stand 2. Door de enorme centrifugale kracht spoelt het mes zichzelf brandschoon. Even naspoelen onder de kraan, afdrogen met een theedoek en hij kan direct terug op zijn wandhouder.
Welk model moet je kiezen: Mono, SwissLine of Gastro?
Voor normaal huishoudelijk gebruik is de Bamix Mono (140W) of Classic ruim voldoende. Dit model levert meer dan genoeg vermogen voor soepen, sauzen en beslag voor gezinnen tot vier personen.
Kook je dagelijks intensief, kies dan voor de Bamix SwissLine (200W). Deze uitvoering levert extra trekkracht bij zware massa's en wordt standaard geleverd met een tafelstandaard en de Processor, een handige hakmolen voor het malen van noten, koffiebonen en harde kazen. Voor professionele horecakeukens of wie regelmatig soeppannen van tien liter vult, biedt de Bamix Gastro een verlengde schacht van 19 tot 29 centimeter.
Repareerbaarheid en service voor het leven
Mocht er na twintig jaar trouwe dienst toch speling ontstaan op de as of een snoer beschadigd raken, dan hoef je de Bamix niet af te danken. Vrijwel elk onderdeel, van de schakelaars en condensatoren tot de lagers en aandrijfas, is los verkrijgbaar. Erkende servicewerkplaatsen herstellen een machine uit de jaren tachtig binnen een halfuur voor een fractie van de nieuwprijs. Een Bamix is daarmee een investering die je eenmalig doet voor de rest van je culinaire leven.
